خانه / سفرنامه ها / سفرنامه آذربایجان

سفرنامه آذربایجان

با سلام خدمت خوانندگان و علاقمندان به وب سایت و با آرزوی روزهای بهتر برای ایران. یکی دیگر از سفرنامه های خود به نامه سفرنامه آذربایجان را برای شما بازگو می کنم تا شما هم در ثبت این خاطره با من شریک باشید و شاید راهنمای کوچکی برای شما در سفر آینده شما باشد.

برای نوروز تصمیم گرفته بودیم تا با دوستان به یکی از کشورهای اطراف برویم. قرعه کشی به نام کشور آذربایجان و شهر باکو افتاد. بعد از رزرو بلیط و هتل و انجام کارهای لازم رهسپار این کشور شدیم تا ورق دیگری از سفرنامه های خود را با شما به اشتراک بگذارم. نگاهی به سفرنامه ها انداختیم و مکان های مهم را برای دیدن در این سفر کوتاه انتخاب کردیم که تصویر آن ها در این قاب است.

نماد های باکو در یک قاب

نوروز می تواند زمان مناسبی برای سفر به باکو باشد، البته تا روز پنجم؛ زمانی که ما پا به شهر گذاشتیم (هفتم فروردین) دیگر نشان چندانی از نوروز به جا نمانده بود. جز در «میدان فواره» و چند پاساژ که هنوز سفره هفت سین پهن بود. آذربایجانی ها ۵ روز برای نوروز و ۵ روز برای کریسمس تعطیل اند. 

سفره نوروز باکو
سفره نوروزی در باکو

کشور آذربایجان با توجه به اینکه قبلا از شهر های ایران بوده است، اشتراک و پیوندهای فرهنگی زیادی با ما دارد و البته که بعد از گذر از سال های سخت هم اکنون دارای ارزش پول ملی قوی شده و کشوری رو به پیشرفت می باشد. کشور آذربایجان حدود 12 میلیون نفر جمعیت دارد که تمرکز آ روی شهر تاریخی باکو است. زبان رسمی آن ها ترکی می باشد و برخی کلمات نیز مانند زبان ترکی در ایران است.

کلمه آذربایجان به معنی نگهبان آتش است و طبیعی است که این سنبل در شهر باکو نیز وجود دارد. این کشور دارای نفت فراوان است که با مدیریت درست ناجی این کشور بوده است و این کشور در حال بازسازی است. رییس جمهور معروف این کشور حیدر علی اوف بود و در اکثر مراکز فرهنگی تصاویر او نصب می باشد.

شهر باکو از نظر جمعیت بزرگترین شهر در منطقه قفقاز است. سیستم حکومتی این کشور لاییک است و دین نقشی در حکومت ندارد. اکثر جمعیت مردم آذربایجان مسلمان هستند. البته مانند کشور ما ادیان دیگری نیز وجود دارند ولی اقلیت هستند.  شهر باکو، پایتخت این کشور، به خوبی می تواند تمیزی، نظم، زیبایی و معماری کشوری را نمایندگی کند که گام های بلندی برای جذب گردشگر برداشته است. سرتاسر ساحل و شهر را که زیرچشم بگیرید به ندرت می توانید اثری از زباله و کثیفی ببینید، شاید به همین خاطر بود که وقتی از پشت شیشه خودرو ساحل تمیز و زیبا را می دیدیم.

بعد از پرواز، رسیدن به شهر باکو و انجام امور مربوط به پاسپورت توسط آژانس گردشگری به هتل محل اقامت رسیدیم.

با توجه به اینکه عصر به هتل رسیدیم فرصت زیادی برای گشت و گذار در هوای سرد هفته دوم فروردین نداشتیم و در اطرف هتل گشتی زدیم و شامی سبک و برای گشت و گذار فردا آماده شدیم.

خیابان های باکو
خیابان های باکو

روز اول سفرنامه آذربایجان ( شهر باکو)

به نظرم جذاب ترین روز هر سفر، روز اول آن می باشد که انگیزه ای دو چندان برای گشت و گذار در آن وجود دارد. ابتدا جهت دیدن برج های آتش رهسپار شدیم. این برج ها به نوعی نماد آذربایجان هستند که به معنی نگهبان آتش است. در این برج ها رستوران ها، دفاتر تجاری و مسونی و مغازه های تجاری وجود دارند. تا طبقه پنجم را بازدید کردیم و برخی خرید نیز کردند که البته اوضاع مالی خوبی داشتند.

برج های آتش باکو
برج های آتش باکو

بعد از بازدید حدود چهل و پنج دقیقه ای از برج ها، دوباره سوار اتوبوس شدیم و به سمت خیابان شهدا و بازدید از محل یادبود شهدایی که در درگیری با شوروی برای استقلال یا در درگیری با کشور ارمنستان کشته شده بودند رفتیم. سنگ یادبود بزرگی در آنجا وجود داشت. بین قبرها گل های زیبایی کاشته شده بود و فضای قشنگ و طولانی ایجاد کرده بود. هر ساله روز 20 ژانویه مراسمی برای یادبود آن ها برگزار می شود.

20 ژانویه 1990 میلادی روزی بود که از یاد مردم آذربایجان و بخصوص مردم باکو نخواهد رفت، روزی که تعداد زیادی از شهروندان بی گناه در خیابان توسط سربازان گورباچوف روس قتل عام شدند تا شاید شوروی بتونه چندروزی بیشتر دوام بیاره، مقبره بسیاری از شهدای اون روز در خیابان شهدا (شهیدلر خیابانی) قرار داره. این کشتار وحشیانه چند روز ادامه داشت و تعداد زیادی از مردم بی­ دفاع و بی گناه از لب تیغ گذشتند، اما بین همشون دو قبر بیشتر از بقیه توی چشم بود، دقیقا دو مزار اول متعلق به زن و شوهری جوان بود؛ روز 23 ژانویه وقتی شوهر جوان برای اینکه نگاهی به خیابان بندازه و ببینه سر و صداها از کجاست، یکباره مورد اصابت یک گلوله قرار میگیره و در دم کشته میشه، همسر باردارش هم بعد از دیدن این صحنه که تاب دوری همسرش رو نداشته، با وجود اینکه باردار بوده، جام زهر رو مینوشه و کشته میشه و از آن به بعد این روز در آذربایجان روز عشاق نام می­گیره که سمبل ملی داره، وقتی راهنمای تورداشت این وقایع رو تعریف می­کرد، بسیار ناراحت بود. البته دورغ چرا ما هم یه کم منقلب شدیم.

خیابان شهدای 1

انتهای خیابان شهدا یک بنای یادبود بزرگ که زیرش یک شکل ستاره فلزی مشتعل با گاز هم وجود داشت و دائم درحال سوختن بود.

مقبره یادبود شهید لر
مقبره یادبود شهید لر

بعد از این دیدن این پارک دوباره سوار اتوبوس شدیم و به سمت خیابان ساحلی دریا رفتیم. در سمت راست خیابان دریای خزر و در سمت چپ ساختمان های سنگی زیبا و تاریخی، رستوران ها و کافه های زیادی دیده می شد. اهالی باکو و گردشگران می توانند در طول این پیاده روی جذاب کنار دریای کاسپین پیاده روی کنند و از منظره زیبای آن لذت ببرند. در این خیابان گیاه کاکتوس زیاد دیده میشد.

خیابان ساحلی 2
نمای برج های آتش از خیابان ساحلی

اینجا همون جایی هست که معمولا تلویزیون آذربایجان نشون میده و تجمعات و جشن­ هاشون رو برگزار می ­کنند، جشن سال نو میلادی هم همینجا برگزار می شود. با توجه به نوروز بخش هایی برای جشن و پای کوبی با رقص محلی دیده میشد. آن ها جشن نوروز را بسیار شاد به همراه رقص و پای کوبی برگزار می کنند.

خیابان ساحلی باکو
خیابان ساحلی باکو

بعد از پیاده روی یک ساعته و نوشیدن و خوردن تنقلات، دوباره سوار انوبوس شدیم و ما را به سمت ایستگاه مترو بردند. فضای مترو از زمان قدیم ساخته شده و بسیار زیبا است. بنای اصلی آن ها مانند روسیه از سنگ است که در ابعاد درشت ساخته شده و نما را زیبا کرده است. از متروی زیبا بالا آمدیم. حال نوبت دیدن بهترین مکان تاریخی باکو شدیم یا شهر قدیمی شدیم. از راهنما درخواست کردیم تا ابتدا ناهار بخوریم و بعد به دیدن این شهر برویم چون حتما زمان زیادی میبرد.

باکویی ها گوشت و کباب بسیار میخورند و غذای محبوب آن ها است. البته که بورش، جیز بیز، تندیر کباب، اوزون برون کبابی و دلما نیز از سایر غذاهای محلی آن ها است.

ناهار در باکو
کباب لولی برای ناهار در باکو

بعد از صرف ناهار به سمت منطقه ای به نام ایچری شهر یا شهر قدیمی باکو رفتیم. اسم کنونی آن ارگ باکو است که در وسط قسمت مدرن شهر قراردارد و جلوه زیبایی به شهر بخشیده است. این شهر بین قرون یازده تا نوزده میلادی ساخته شده است. مرمت و تعمیر ساختمان های این شهر جلوه خاصی دارد. سبب شده تا تعداد زیادی از آن ها در لیست آثار باستانی یونسکو قرار بگیرند. این شهر دارای 25 برج و پنج ورودی است. نفری 15 منات بلیط ورود خریدیم.

 این شهر شامل کاخ اصلی، دیوان خانه، مسجد، مقبره خانوادگی، حمام تابستانی و… است.

در ابتدای ورود به شهر مجسمه ای از یک شاعر به نام علی آق وحید دیدیم. او مترجم و شاعر به نام آذری است که ترجمه برخی کتب مانند آثار نظامی گنجوی و خاقانی و غیره را به زبان آذری را دارد. اولین کتاب او در سال 1916 چاپ شد که اسمش Fruits of Greed نام داشت. نام وحید توسط شاعر بزرگ غزل آن زمان در باکو به نام میرزا عبدالخلیق یوسف نام گذاری شد. این شاعر در خیابان افتخار به خاک سپرده شد. این مجسمه صورت از مجسمه های خاص به حساب می آید.

بعد از دیدن محوطه این مجسمه به سمت دیدن موزه کتاب های مینیاتور که یکی از 30 موزه معروف آذربایجان است رفتیم. در این موزه بیش از 6500 کتاب کلاسیک از 64 کشور مختلف مانند سعدی یا حافظ در ابعاد کوچک شده جیبی یا حتی در ابعاد چند میلی متر چاپ شده نگه داری می شود.

موزه کتاب های مینیاتوری
موزه کتاب های مینیاتوری

بعد از بازدید از موزه به سمت کاخ شیروان شاهان رفتیم. راهنمای تور توضیحات خوبی را در حیاط کاخ داد که برای شما بازگو میکنم. ساختمان اصلی آن در سال 1411 میلادی توسط شیروان شاه (شاه ابراهیم اول) ساخته شده است. این سلسله گاهی مستقل بوده و گاهی خراج به سلجوقیان می داده است. در حال حاضر این کاخ دو طبقه موزه شده و در آن آثاری مانند جواهرات و فرش ها و ادوات جنگی یا شجره نامه شاهان به نمایش گذاشته شده است. در ابتدا شهر شیروان پایتخت آن ها بوده ولی به دلیل زلزله باکو را انتخاب کرده بود.

درب ورودی شهر قدیمی باکو
درب ورودی شهر قدیمی باکو

سلسه شیروان شاهان در 917 خورشیدی یا 1547 میلادی به دست شاه طهماسب صفوی منقرض شد. شهر باکو دارای 23 محله و دو کاروان سرا، سه چشمه آب، کاخ شیروان شاهان و قز قلعه وجود دارد.

مقبره یحیی از بستگان شیروان شاه باکو
مقبره یحیی از بستگان شیروان شاه
مقبره خانواده سلطنتی شیروانشاه
مقبره خانواده سلطنتی شیروانشاه

در قسمت آخر این روز با تمام خستگی برای دیدن یک مسجد به نام مسجد جمعه رفتیم که سال 1437 میلادی روی یک معبد زرتشتی ساخته شده و آخرین بار توسط یک تاجر باکویی در سال 1899 به نام حاج شیخ علی داداشوف مرمت شد. مسجد دوم هم که سنگی بود و نزدیک همین مسجد بود. این روز مفصل به پایان رسید و حدود ساعت شش عصر به هتل اقامت رفتیم و از خستگی بیهوش شدیم. برای روز اول برنامه سنگین بود.

خیابان های باکو 2، سفرنامه آذربایجان
خیابان های باکو

✅ روز دوم

بعد از خوردن صبحانه در هتل، اولین مکان بازدید میدان تاراگوا یا همان میدان فواره ها، میدان فانتن یک میدان خیلی بزرگ سنگ فرش شده و دور تا دور آن فروشگاه های مختلف بود. یکی از حوض ها یک فواره دو طبقه داشت. مجسمه های سر انسان تا نصف همانطور که در تصویر می بینید.

میدان فواره باکو
میدان فواره های باکو

در ادامه مسیر به مقبره نظامی رسیدم یک مجسمه بزرگ به رنگ قهوه ای و پایه های مجسمه داستان ها را بصورت مصور حکاکی کرده بودند. درست روبروی نظامی موزه ادبیات بود. جلوی در ساختمان شخصیت های مشهور قرار داشت ولی من داخل نرفتم و همینطور یک موزه کوچک فرش.

مقبره نظامی باکو
مقبره نظامی باکو
موزه ادبیات نظامی باکو
موزه ادبیات نظامی باکو
موزه نظامی از نزدیک
موزه نظامی از نزدیک

به سمت پارک معروفی به نام پارک مفاخر رفتیم. در پارک مفاخر ٢۴٢ مجسمه خواهید دید که یکی دستی بر سرش گذاشته و چهره ای متفکر به خود گرفته است، دیگری روزنامه ای در دست دارد، زنی روی مبلی نشسته و پشت سر پرده ای از جنس ساروج دارد، مردی خوش حال است و سینه چاک داده، حیدرعلی اف، سیاست مدار و دولتمرد مشهور آذربایجان نیز در میانه این پارک ایستاده و به گردشگران خوش آمد می گوید. رشید بهبود اوف از برترین خواننده های آذری نیز در این پارک قرار دارد.

این تنوع ژست که از داستان زندگی هر یک از مشاهیر مدفون در پارک نشئت گرفته، موجب شده با اینکه نوشته های کنار مقابر پارک مفاخر تمام به خط سرلیک و ناخوانا برای اغلب گردشگران است، قدم زدن در گورستان مشاهیر جذابیت دیداری خوبی برای گردشگر داشته
باشد.

پارک مفاخر باکو
پارک مفاخر باکو
قبر رشید بهبوداف
قبر رشید بهبوداف خواننده آذری مشهور
قبر حیدر علی اف باکو
مقبره حیدر علی اف باکو

بعد از پیاده روی و استراحت و خوردن تنقلاتی که از ایران برده بودیم، به همراه گروه به سمت قز قلعه معروف شهر باکو چون نزدیک بود رفتیم. دیدن آن از نزدیک خالی از لطف نبود ولی چیز خاصی هم نداشت. بلیط آن را با هزینه 15 منات خریدیم. ورودی قیز قلعه جمعیت زیادی ایستاده بودند. وقتی وارد جمعیت شدم متوجه شدم که اکثرا فارسی حرف می زنند. بیشتر تور های اطراف قلعه مال ایرانی ها بود و منتظر بودن تا نوبتشون بشه. با یک خانواده احوال پرسی کردم. از همه شهرها مانند یزد، تهران و اصفهان آمده بودند.

قز قلعه باکو

 بعد از خرید بلیط پله ها را بالا رفتم. به طبقه اول رسیدم. اینجا هم میزهای الکترونیکی و مانیتورهایی وجود داشت. در هر طبقه میزها مخصوص به یک موضوع تاریخی در مورد باکو و راهنما علاوه بر توضیح شفایی تصویری هم میز را تاچ می کرد و بقیه داستان. علاوه بر اون تکنولوژی داخل برج پارتیشن های ستون مانندی گذاشته بودند که در هر وجه از ستون یک فیلم از تاریخ باکو را با یک صفحه مانیتور نشون می داد. چیز خاصی وجود نداشت کمی شبیه عالی قاپو بود با جذابیت بسیار کمتر.

داخل قز قلعه باکو
داخل قز قلعه باکو

 چهار طبقه برج را بالا رفتیم. آخرین طبقه پشت بام با صفا  وجذاب بود و باد شدیدی می آمد. یک دایره بزرگ با شیشه های تقریبا به ارتفاع دو متر بر روی محیط دایره پشت بام نصب شده بود. برای عکاسی پانوروما 360 درجه عالی بود چون کل شهر باکو را میتوان از این برج دید. همه عکس های از پشت شیشه شات زده می شد و هیچ راهی برای اینکه تصویر شیشه توی عکس نباشه نبود.

بالای برج قز قلعه
بالای برج قز قلعه

ناهار را با دوستان در یکی از رستوران های محلی صرف کردیم و با یک تاکسی همگی به سمت آتشکده رفتیم. بلیط آتشکده نفری چهار منات بود. ورودی ساختمان و معماری آتشگاه شبیه کاروانسرهای ایرانی بود. دور تا دور محوطه حیاط اتاق های کوچک و چسبیده بهم و در هر اتاق کاربردی که در قدیم داشته را الان بصورت ماکت های نمایشی از آدم های آن دوره کار گذاشته بودند برای مسافران که قصد بازدید داشتند و چند تا از اتاق ها را اختصاص داده بودند به فروش صنایع دستی مربوط به باکو که چیز خاصی هم نبود.

آتشکده باکو 3
آتشکده باکو
آتشکده باکو 1

اولین آتشکده با آتشی روشن را در وسط حیاط دیدیم.  چهار طرف آتش باز بود. اطراف آن شعله های کوچیک بر روی سکو های کوچک تر قرار داشت. در هر اتاق موضوعی برای نمایش وجود داشت. بخشی از سنت کشور آن ها و رسوم و یا مشاغلی که در قدیم در کاروانسراها بوده است مربوط میشد . یکی از اتاق ها شبیه غسال خانه بود یک جسد دراز کشیده بود و یک نفر پایین پای مرده ذکر می گفت که یک موسیقی هم پخش می شدکه کمی وحشتناک بود. در اتاق بعدی آهنگ مخصوص حرکت کاروان شتر و با ترفند سایه و نور تصویر الهه شیوا بر روی دیوار می افتاد من این را بیشتر دوست داشتم. گرچه هیچ چیز خاصی توی اتاق نبود.

آتشکده باکو 2
داخل اتاق های اطراف آتشکده

جهت رفع خستگی به هتل رفتیم و بعد از استراحت شب را نیز در خیابان های سرد پیاده روی کردیم و در یک رستوران شام خوردیم و تفریح کردیم.

شام در باکو
شام در باکو

✅ روز سوم

بعد از خوردن صبحانه برای دیدن موزه حید علی اوف راه افتادیم. با دوستان هزینه تاکسی را تقسیم می کردیم و این موضوع سبب میشد تا هزینه کمتری بپردازیم. بعد از پیاده شدن از تاکسی به ساختمان جذاب موزه رسیدیم که به نوعی مدرن بود. اطراف آن زمین چمنی که کم کم داشت جان می گرفت دیده میشد. ساختمان موزه طرح امضا حیدر علی اف هست.

موزه حیدر علی اف

بلیط موزه شامل دو قسمت می شد. یکی مربوط به ماشین های کلاسیک و یکی هم طبقات موزه. بلیط قسمت ماشین های کلاسیک را نگرفتیم. نفری 15 منات بلیط را خریدیم. البته که بیشتر شبیه یک گالری بود تا موزه….

نمونه ای از ماشین های تاریخی
نمونه ای از ماشین های تاریخی

موزه حیدر علی اوف 3
زندگی نامه حیدرعلیف
زندگی نامه حیدرعلیف

موزه حیدر علی اف 2

واقعا حیف وقت که گذاشتیم. هیچ چیز جذابی را در آنجا نیافتیم بجز راهرو ها و ساختار معماری آن که جالب بود. به هر حال هرجایی را برای یکبار دیدن بد نیست.

داخل موزه حیدر علی اف 1

بعد از دیدن این موزه همگی یک تاکسی گرفتیم و برای دیدن ونیز باکو رفتیم. خیلی تر و تمیز و شیک و قایق های شبیه خود ونیز مسافر سوار می کردند. البته که اصلا قابل مقایسه با ونیز ایتالیا نبود اما برای کسانی که ونیز اصلی را ندیده باشند شاید قشنگ باشه برای من بیشتر شبیه یک استخر خیلی شیک بود. تعدادی گردشگر در قایق های کوچک مشغول دیدن این مکان بودند ولی ما ترجیح دادیم پیاده روی کنیم.

نماد باکو
نماد باکو کنار موزه
ونیز باکو

نتیجه گیری:

کشور آذربایجان مانند ایران تاریخی هزاران ساله دارد و تاریخی مشترک با ایران دارد. در زمانی مادها و کورش هخامنشی بر این منطقه حاکم بوده است. بعد از حمله اسکندر به ایران دوره حکمرانی وابستگان به او آغاز شد و بعد یونانی ها و رومی ها و مغول ها. سپس سلجوقیان و صفویان و در قرن 19 میلادی سیسله قاجار کل منطقه را به روسیه واگذار کردند.

موسیقی و رقص و آواز از فعالیت های مورد علاقه آذری ها است. مراسم عروسی در باکو بسیار مفصل برگزار می شود و ممکن است دو تا سه روز برنامه داشته باشند. غذاهای مفصل، رقص های آذری، موسیقی زنده و نوشیدنی های مختلف هم زینت بخش این مراسم است و برای میزبان برگزاری خوب این مراسم بسیار اهمیت دارد.

غذا؛ ترکان آذربایجانی در پخت انواع کباب مهارت ویژه ای دارند و در رستوران ها نیز بیشتر کباب سرو می کنند. برنج به ندرت در منو رستوران و سفره غذایی مردم آذربایجان دیده می شود مگر در عید و جشن ها. کباب های آذری بسیار خوش مزه اما خوش نمک و چرب است.

خرید؛ باکو شهر مناسبی برای خرید پوشاک نیست، به ویژه برای ما ایرانی ها. به ندرت می توانید لباسی کمتر از هفت میلیون تومان در این شهر بیابید. از آنجایی که باکو یک شهر وارداتی صرف است و تولیدی پوشاک ندارد، قیمت ها در این کشور همسایه زیاد است، مانند قدیم بسیاری از آذربایجانی ها ترجیح می دهند برای خرید به ایران بیایند، چنان که تجارت چمدانی و گردشگری درمانی دو دلیل مهم سفر مردم آذربایجان به ایران است.

 حمل و نقل؛ باکو فقط دو خط مترو دارد و تمام شهر را پوشش نمی دهد، اما با خطوط اتوبوس رانی این شهر می توانید به هرکجا که می خواهید بروید. برای استفاده از اتوبوس باید دو منات وارد دستگاهی که در هر ایستگاه وجود دارد بکنید و یک کارت شارژ تحویل بگیرید. به جز این، تاکسی های فراوانی هم در شهر وجود دارند که جنس خوب و بد دارند. اگر بفهمند تازه وارد شهر شدید و زبان هم نمی دانید تا بتوانند سرتان کلاه می گذارند. اولین باری که در این شهر سوار تاکسی شدیم، بر اساس آنچه از پیش شنیده بودیم خواستیم ۵ منات توافق کنیم، راننده گفت هرچه تاکسی متر نشان دهد، اعتماد کردیم و سوار شدیم اما هنگام پیاده شدن، راننده چند دکمه زد و در نهایت عدد ٩ را به ما نشان داد، در حالی که روز بعد همان مسیر را با ٢ منات رفتیم. بهتر است قبل از سوارشدن به تاکسی بر سر کرایه توافق کنید و به تاکسی مترهایشان هم اعتمادی نکنید.

در صورت علاقه به مطالعه سفرنامه های کشورهای دیگر بخش مربوط در سایت را بخوانید. اگر خوب بود نظر خود را نیز بنویسید😍.

داستان های کوتاه برای تقویت واژگان و درک زبان انگلیسی
کتاب جذاب داستان های کوتاه انگلیسی به همراه فایل صوتی
youtube logo 2
کانال یوتوب ما را دنبال کنید.http://youtube/KIAVASHFARAHANI

درباره ادمین زبان انگلیسی

بیست و سه سال سابقه آموزشی بین المللی زبان انگلیسی, تالیف 28 عنوان کتاب و نوشتن 200 مقاله آموزشی.

حتما ببینید

سفرنامه مالزی😍

مالزی کشوری نسبتا سبز با تنوع قومی زیاد با عرض سلام به همه سفر دوستان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

youtube logo 2
صفحه یوتوب ما را دنبال کنید.
error: Content is protected !!